Van Sales คืออะไร ต่างจากเซลส์ทั่วไปอย่างไร

ถ้าคุณทำธุรกิจค้าส่งหรือกระจายสินค้า คุณคงเคยเห็นรถกระบะหรือรถตู้ที่บรรทุกสินค้าเต็มคัน วิ่งไปขายตามร้านค้าทีละร้าน ขายจบ เก็บเงิน แล้วส่งของให้เลยในทริปเดียว — นั่นคือสิ่งที่เรียกว่า Van Sales หรือ "รถเร่" บทความนี้จะอธิบายว่า Van Sales คืออะไร ต่างจากเซลส์แบบทั่วไปยังไง และทำไมการคุมสต็อกบนรถถึงเป็นเรื่องที่หลายธุรกิจปวดหัวที่สุด

Van Sales คืออะไร

Van Sales คือรูปแบบการขายที่พนักงานขายนำสินค้าขึ้นรถไปด้วย แล้วขายตรงให้ลูกค้าถึงหน้าร้าน เมื่อลูกค้าตกลงซื้อ พนักงานเปิดบิล ส่งมอบสินค้า และเก็บเงิน (หรือบันทึกเครดิต) จบทุกขั้นตอนในจุดเดียว ต่างจากการสั่งของล่วงหน้าแล้วรอจัดส่งทีหลัง

รูปแบบนี้นิยมมากในสินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG) เครื่องดื่ม ขนม และของใช้ที่ร้านโชห่วยต้องเติมสต็อกบ่อย ๆ เพราะลูกค้าได้ของทันที ไม่ต้องรอ และผู้ขายปิดการขายได้เร็ว

Van Sales ต่างจาก Pre-sales (เซลส์รับออเดอร์) อย่างไร

เซลส์อีกแบบที่เจอบ่อยคือ Pre-sales หรือเซลส์รับออเดอร์ พนักงานเดินเข้าร้าน รับออเดอร์ไว้ก่อน แล้วส่งให้คลังจัดของและจัดส่งตามทีหลัง ความต่างหลัก ๆ คือ:

• Van Sales: ของอยู่บนรถ ขาย-ส่ง-เก็บเงินจบในครั้งเดียว เหมาะกับของหมุนเร็ว ออเดอร์ต่อบิลไม่ใหญ่
• Pre-sales: รับออเดอร์ก่อน ส่งของทีหลังจากคลังกลาง เหมาะกับออเดอร์ใหญ่ สินค้าหลากหลาย หรือของที่ไม่อยากแบกขึ้นรถทั้งหมด
• การคุมสต็อก: Van Sales ต้องคุมของ "บนรถแต่ละคัน" ส่วน Pre-sales คุมที่คลังกลางเป็นหลัก

หลายธุรกิจใช้ทั้งสองแบบผสมกัน เช่น ลูกค้ารายเล็กใช้รถเร่ ส่วนลูกค้ารายใหญ่ใช้ Pre-sales เพื่อให้คุมต้นทุนและบริการได้เหมาะกับแต่ละกลุ่ม

ปัญหาที่ Van Sales เจอเป็นประจำ

ข้อดีของ Van Sales คือเร็วและจบในจุดเดียว แต่ข้อเสียคือ ของกระจายอยู่บนรถหลายคัน ทำให้ควบคุมยาก ปัญหาที่เจอบ่อยที่สุดคือ:

• ของบนรถหายไปไม่กี่ลัง แต่ไล่ไม่ได้ว่าหายตรงไหน เพราะไม่มีบันทึกที่ตรงกับของจริง
• ปลายวันยอดของที่เหลือไม่ตรงกับบิลที่ขาย ต้องมานั่งเคลียร์กันทุกเย็น
• ไม่รู้ว่ารถคันไหนมีของอะไรเหลือเท่าไหร่ เวลาลูกค้าโทรสั่งเลยตอบไม่ได้
• เปิดบิลด้วยมือหรือกระดาษ พอกลับมาคีย์เข้าระบบทีหลังก็ตกหล่นและผิดพลาด

ระบบช่วยคุม Van Sales ได้อย่างไร

ทางแก้ที่ยั่งยืนคือทำให้ "ของบนรถ" เป็นสต็อกที่ระบบมองเห็นและตัดยอดได้จริง เมื่อใช้ระบบบริหารกระจายสินค้า (DMS) ที่รองรับ Van Sales คุณจะได้:

• โหลดของขึ้นรถแล้วระบบตัดออกจากคลังกลางทันที แยกสต็อกของแต่ละคันชัดเจน
• พนักงานเปิดบิลจากมือถือที่หน้าร้านได้เลย แม้ไม่มีสัญญาณก็ทำงานออฟไลน์ได้ แล้ว sync ทีหลัง
• ปลายวันของที่เหลือ return กลับคลังอัตโนมัติ ยอดกระทบให้เห็นว่าตรงหรือขาด
• เห็นแบบเรียลไทม์ว่ารถแต่ละคันขายอะไรไปแล้วบ้าง เหลือของอะไรอยู่

สรุป

Van Sales คือการขายแบบรถเร่ที่ของอยู่บนรถและจบการขายในจุดเดียว เหมาะกับสินค้าหมุนเร็วและลูกค้ารายย่อยที่ต้องเติมของบ่อย จุดที่ต้องระวังคือการคุมสต็อกบนรถแต่ละคัน ซึ่งแก้ได้ด้วยระบบที่ทำให้ของบนรถเป็นสต็อกที่ตัดยอดได้จริง ตั้งแต่โหลดขึ้นรถจนคืนกลับคลัง